SẢN XUẤT VÁN NHÂN TẠO TẠI NGA
Năm 2007 nước Nga đã sản xuất 7,2 triệu m3 gỗ ván nhân tạo, không kể gỗ dán. Riêng ván dăm sản lượng lên tới 5.170.000 m3, trong khi công suất thiết kế là 6.209.000 m3. Sở dĩ như vậy vì ván dăm là loại ván nhân tạo hàng đầu ở Nga. Trong khi trên thế giới ván OSB và MDF đã bắt đầu cạnh tranh với ván dăm, nước Nga đang tăng cường sản lượng ván dăm.
Xưởng sản xuất ván dăm nhỏ đầu tiên bắt đầu hoạt động năm 1955 tại Nhà máy gỗ dán xây dạng UFA. Khối lượng ván dăm là 400 kg/m3, không đáp ứng các yêu cầu về độ bền. Sản xuất công nghiệp ván dăm bắt đầu năm 1957 khi hai dây chuyền ép liên tục BARTREV mua của Anh bắt đầu hoạt động. Từ năm 1959 đến 1990, 40 dây chuyền công suất 25.000 m3/năm thiết bị nội địa đã được chế tạo. Nhưng mãi đến năm 1965, dây chuyền đầu tiên ở PODREZKOVO (quận KHIMKINSKY vùng MOSCOW mới đạt công suất thiết kế).
Thời gian đó ván dăm tại Nga được sản xuất trên 51 dây chuyền. Tuy nhiên, do kỹ thuật lỗi thời, thiết bị dư thừa cũng như tình hình kinh tế Nga làm cho một vài nhà máy sản xuất không hiệu quả kinh tế nên mức sản xuất ván dăm giảm nhiều và chỉ đạt 2 triệu m3 năm 1998. Hiện tại, kỹ thuật mới đã được áp dụng. Tình hình sản xuất và tăng trưởng ván dăm tại Nga một vài năm gần đây như sau: Năm 2003: có 38 dây chuyền với công suất thiết kế: 3868.000 m3, công suất thực tế: 3176.000 m3. Năm 2004: 38 dây chuyền với công suất thiết kế: 4011.000 m3, công suất thực tế: 3626.000 m3; Năm 2005: 39 dây chuyền, công suất thiết kế: 4098.000 m3, công suất thực tế: 3930.000 m3. Năm 2006: 44 dây chuyền, công suất thiết kế: 5275.000 m3, công suất thực tế: 4717.000 m3. Năm 2007: 45 dây chuyền, công suất thiết kế: 6209.000 m3; công suất thực tế: 5170.000 m3.
Các nhà đầu tư nước ngoài thúc đẩy sản xuất phát triển, ngoài ra nguồn nguyên liệu thô dồi dào, nhu cầu ván nhân tạo trên thị trường nội địa, giá nhân công rẻ đã hỗ trợ thêm sản xuất. Nhà máy DIFFENBACHER công suất 990.000 m3/năm có tầm quan trọng đặc biệt. Mười một nhà máy mới được xây dựng vào năm 2009 (xem biểu 3) và khoảng 80% sản phẩm sẽ được dán mác. Có thể thấy trước rằng công nghiệp sản xuất ván dăm sẽ được kết cấu lại trong một vài năm tới, do sản lượng tăng sẽ thúc đẩy việc tiêu thụ, việc xuất khẩu, sẽ giảm hoặc ổn định được giá ván dăm:
Năm 2007: Nhập khẩu ván dăm: 500.000 m3; Xuất khẩu ván dăm; 400.000 m3; Tiêu thụ ván dăm: 5240.000 m3; Năm 2008: Nhập khẩu ván dăm: 350.000 m3; Xuất khẩu ván dăm: 600.000 m3; Tiêu thụ ván dăm: 5450.000 m3;
* Ván nhân tạo sản xuất đồ nội
Vật liệu chính cho các nhà máy sản xuất đồ mộc, đóng tủ là ván dăm được cấu tạo từ các dăm gỗ nhỏ và khô, được nhúng keo formaldehyde rồi đóng rắn dưới áp suất và nhiệt độ cao.
Hiện tại ở Nga có 10.000 doanh nghiệp đồ mộc phân bổ ở 77 vùng của nước Nga (Theo www.Russian Forestry Revieww.com)
Vật liệu phổ biến thứ nhì cho các nhà máy đồ mộc là MDF
Các dạng khác ván nhân tạo bao gồm:
- Ván sợi (công nghệ ướt);
- Tấm HDF có độ dầy nhỏ hơn MDF nhưng tỷ trọng lớn hơn;
- Ván OSB: một dạng mới của ván dăm được sản xuất từ dăm lớn đặc biệt và keo chống ẩm chủ yếu được dùng trong xây dựng.
- Ván kết dính với keo vô cơ và keo nhiệt dẻo.
Hiện tại các nhà máy ván nhân tạo thành lập lâu ngày tại Nga đã lạc hậu (chất lượng ván thấp, yêu cầu nguyên liệu lớn, chi phí chế biến cao). Việc hiện đại hóa các nhà máy này yêu cầu vốn đầu tư lớn, nên việc mua các thiết bị mới dễ dàng hơn về mặt tài chính. Tuy nhiên, các thiết bị mới đắt nên nhiều xí nghiệp chọn cách mua thiết bị đã qua sử dụng từ Âu Châu và hiện đại hóa từng phần (hệ thống kiểm tra và thủy lực). Một số hãng Âu Châu đang thành lập các xí nghiệp có thiết bị mới nhất, điều đó đảm bảo chất lượng ván sợi và ván MDF cao.
Dự án thành lập một nhà máy ván dăm công suất 150.000 m3/năm dựa trên thiết bị đã qua sử dụng của hàng SIEMPELKAMP và GMBH& CO được tháo rỡ từ Portugal và được lắp đặt ở ITALKA vùng TOMSK có thể coi là một minh chứng của giải pháp này.
Công nghiệp cũng cần xây dựng những nhà máy ván nhân tạo công suất 5.000 – 30.000 m3/năm sử dụng phế liệu cửa xẻ và gỗ dán.
Kết cấu các nhà máy ván dăm tổng công suất 2,855 triệu m3/năm thời kỳ 2007 – 2009 (Dữ liệu của VNIIDREV, CJSC - Viện nghiên cứu toàn Nga về công nghệ gỗ).
1. Nhà máy công suất 990.000 m3/năm máy ép liên tục DIEFFENBACHER tại quận EGOJEVSKY vùng MOSCOW bắt đầu hoạt động tháng 1/2007.
2. Nhà máy 250.000 m3/năm máy ép liên tục DIEFFEN BACHER thay thế dây chuyền SP25 ở tỉnh ELECTROGORK vùng MOCSOW.
3. Dây chuyền tạo hình và ép 210.000 m3/năm với máy ép liên tục DIEFFENBACHER thay thế SP25 ở tỉnh ELECTROGORK vùng MOSCOW. Đưa vào hoạt động quý I/2008.
4. Nhà máy 520.000 m3/năm với máy ép liên tục ở GAGARIN vùng SMOLENSK đã ký hợp đồng cung cấp thiết bị.
5. Dây chuyền 400.000 m3/năm với máy ép liên tục SIEMPELKAMP và thiết bị đã sử dụng của Đức tại làng MOSCOVSKY vùng KRASNODAR.
6. Nhà máy 80.000 m3/năm với thiết bị Trung Quốc tại KANSK vùng KRASPYARSK đưa vào hoạt động đầu năm 2008.
7. Dây chuyền 70.000m3/năm thiết bị nhập khẩu Romania tại làng LARICHIKA vùng ALTAI.
8. Dây chuyền 35.000 m3/năm dựa trên máy ép BISON tại CHAADAEVKA vùng PENZA.
9. Dây chuyền 150.000 m3/năm tại SOVETSKY vùng tự trị KHANTY – MANSI.
10. Dây chuyền 150.000 m3/năm ở làng ITATKA vùng TOMSK.
11. Dây chuyền 150.000 m3/năm thiết bị ITALY tại LESKOM – DSP, JSC (SYKTXVKAR).
Các doanh nghiệp Nga chủ yếu sử dụng Keo Carbamido – formaldehyde và phenol – formaldehyde. Trong khi phần lớn các doanh nghiệp Châu Âu áp dụng tiêu chuẩn an toàn E1 về lượng formaldehyde phát xạ, nhiều doanh nghiệp nội địa không ổn định được chỉ tiêu này và có sự dao động từ E1 đến E3.
Sản lượng một số loại ván nhân tạo trên thế giới năm 2005: Ván dăm: 71 triệu m3; OSB: 26,5 triệu m3;MDF và HDF: 41 triệu m3
* Các nhà máy ván sợi
Công nghiệp sản xuất ván sợi đã hình thành từ những năm 1920. Năm 1964 Công ty Hoa kỳ, GEORGIA – PACIFIC trở thành nhà sản xuất ván MDF đầu tiên.
Các loại ván sợi sản xuất theo phương pháp khô gồm MDF, HDF và T – HDF. Ván có độ dầy 10 -13mm thường được sử dụng làm vật liệu xây dựng.
MDF thường có độ dày 16 – 18mm. HDF có độ dày từ 10-12mm và T-HDF (ván sợi tỷ trọng cao độ dày mỏng) có độ dầy từ 2 – 8mm.
HDF và T – HDF thường dùng làm ván sau cho tủ, tủ kéo và giá với chiều dài tới 600 mm. Cũng cần lưu ý thêm rằng công nghệ chế tạo ván sợi nhẹ cách điện LDF cũng đã được phát triển.
* Ván MDF tại Nga
Hiện nay, việc sản xuất MDF phát triển mạnh nhất tại vùng Trung tâm và Tây Bắc Liên bang Nga. Vùng thuộc Châu Âu của Nga là vùng tiêu thụ nhiều MDF nhất. Đã có kế hoạch xây dựng 2 xí nghiệp ở vùng TOMSK và KHABAROVSK với tổng công suất 410.000 m3 trong tương lai.
Chỉ có 2 công ty trên thế giới là DIEFFEN BACHER và SIEMPELKAMP của Đức cung cấp các dây chuyền sản xuất ván sợi tổng hợp.
Về các nhà máy Nga, chỉ có các nhà máy đặc biệt được sản xuất. Chẳng hạn PETRAZA VODSKBUMMASH, CJSC sản xuất thiết bị nghiền nóng UGR và có vài nhà máy ở GATCHINA (vùng LENINGRAD). Máy nghiền sợi L140 có công suất 2000 KWh, UGR từ 800 – 1000 KWh, sản lượng L 140 là 140 tấn/ngày, UGR là 20 – 30 tấn/ngày. Cần lưu ý thêm là sản xuất ván nhân tạo nhất là MDF đòi hỏi rất nhiều năng lượng và việc kết nối nhà máy với mạng lưới điện chung ở một số vùng rất tốn kém, lên tới 50.000 rúp cho 1 Kw. Do vậy, vấn đề quan trọng cần đề ra là các nhà máy mới được xây dựng cùng với các trung tâm năng lượng của mình để phát ra điện và nhiệt. Nhiều nhà máy bột giấy – giấy cũng làm như vậy.
Trịnh Vỹ
Tóm tắt theo Wood- Based and Their Future
A.LEONOVICH x A.VOROPAEV
Wood working Furniture Digest N5/2009
